Айтматов «ааламынын» керемети

Чыгармачылыктын көөнөрбөс кереметинин дагы бир мисалы катары Талас жергесине Пекин кино Академиясынын Чень  Изе Цзюнь жетектеген топтун келип, доорубуздун залкар жазуучусу Чыңгыз  Айтматов туурасында даректүү  фильм тартып жүрүшкөнүн келтирсек болот. Талас  Мамлекеттик Университетинде,  №2-жана №3- орто мектептерде,  Шекер айылдарында болушкан чыгармачыл  топ Талас шаарындагы көркөм сүрөт музейинин директору, чыгаан сүрөтчү Жаныбек Рай менен жолугушкан.

Убагында өзү жараткан картиналарына көркөм сөздүн аалымы Чыңгыз  Айтматов тарабынан жогорку бааалып, көп мезгилдер бою чыгармачыл байланышта болгон жердешибизге кабарчыбыз бир нече суроолор менен кайрылган:

-Өткөн жумада Талас  шаардык көркөм сүрөт музейинде  кино академиясынан өкүлдөр келип, режисерлор, операторлор тобу келди. Алардын Кыргызстанга келүүсүнүн максаты: Айматовдун 90  жылдык юблейине карата  атайын көркөм тасма тартуу,  Айтматовдун замандаштары, ал менен кошо жүргөн адамдар, ал туурасында чыгарма жараткан авторлор менен жолугуу.

Бул иш, буйруса,  жакшы натыйжа жаратат деп ойлойм. Себеби,  чыгармачыл топтогулардын бардыгы жогорку деңгээлдеги  профессионал адистер экен.  Рух дүйнөсүнө болгон максаттары бийик, ошол ишке өздөрү даяр экени билинди.   Тартылган тасма жалпысынан бир жарым сааттай болду.  Бул жерде Айматовдун өмүр баяны, чыгармачылыгы гана эмес, ал жашаган доор, эки нукта кеткен кино десек болчудай.

Мага көбүнчө Айтматовдун чыгармаалардынтийгизгентаасирижөнүндөсуроолордуберишти.  Мен анысурооэмес, биздинортодогу Айтматов туурасында маек десем болот.   Көбүнчөсү, менисщйлөткөнгөаракеттеништи. Бирок,  сөздүнталылуужеринекелгендеаларөздөрү да кепке кошулуп,  ортодогу маек уламтереңдеп  бара жаткандайболду. МаегибиздинтөркүнүКонфуцийдин,  биздин «Манас» эпосундагыайтылганкээбирпикирлергеокшошкондойтуюлду…

Менин чыгармаларым Манас, Конфуций, Айтматовдун айланасында жаралганын өздөрүнүнө дөрүндөбилдиришти.

Айтматовдун «Атадан калган туяк» чыгармасынанбаштапакыркычыгармасы «Кассандра тамгасына» чейинөзөгүндөМанасжаткандайсезилет.  Ошонумененбирге эле   менинчыгармачылыгымменентаанышболгондору да бар экен.  Буга белгилүү  режиссерЭрнистАбдыжапаровбагытбериптир.  Буларменин «Чындыкдегенэмне?» дегенкартинамдын «сырын» билүүгөкызыгышатэкен.

Картинанынтаржымалы,  жаралышыСтамбулданбашталганын, Москва,  Париж, анан  кайра Москва, анан,  аягыБишкектенкелипбүткөнүн, картина 4 жылдатартылганынбаяндадым.  Ошонубиз кайра маектинөзөгүкылдык.  Максатыбыз-Айтаматовдунөзүнүнчыгармаларыаркылуубүгүнкүкүндө кайра  чагылдырууболду. Алардынпикирибоюнча булл маегибиздинуландысы, балкимдагыуланып, алдыдаПекингесапартартыпкалышыбыз да мүмкүн…

 

  1.  Т. Абдыбалиев,
  2. Сщрёттёрдё:
  3. Баарлашууучурунда